Trong tiến trình phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, kinh tế tư nhân luôn được Đảng và Nhà nước xác định là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, đổi mới và hội nhập quốc tế. Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 03/6/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII khẳng định chủ trương phát triển kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế, với mục tiêu đến năm 2025 cả nước có trên 1,5 triệu doanh nghiệp, năm 2030 có ít nhất 2 triệu doanh nghiệp, khu vực tư nhân đóng góp khoảng 60 - 65% GDP.
Trên cơ sở đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị tiếp tục cụ thể hóa và nâng cao mục tiêu phát triển khu vực kinh tế tư nhân trong giai đoạn mới, nhấn mạnh yêu cầu phát triển nhanh, mạnh, bền vững kinh tế tư nhân, đưa kinh tế tư nhân trở thành lực lượng tiên phong trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập chuỗi giá trị toàn cầu. Theo Nghị quyết số 68-NQ/TW, đến năm 2030, khu vực kinh tế tư nhân phấn đấu đóng góp khoảng 55 - 58% GDP, chiếm 35 - 40% tổng thu ngân sách nhà nước, giải quyết việc làm cho khoảng 85% lao động và đạt mức tăng năng suất lao động bình quân 8,5 - 9,5%/năm; đến năm 2045, có ít nhất 3 triệu doanh nghiệp tư nhân, đóng góp trên 60% GDP, từ đó khẳng định vai trò chủ lực của khu vực này trong phát triển đất nước.
Những định hướng lớn nêu trên càng có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, theo đó sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của Thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và tỉnh Bình Dương thành thành phố mới có tên gọi Thành phố Hồ Chí Minh. Sự kiện này đã mở ra bước ngoặt quan trọng, đưa Thành phố Hồ Chí Minh trở thành siêu đô thị lớn nhất cả nước, với diện tích 6.772,59 km2 và dân số hơn 14 triệu người. Đây là cơ hội lớn để Thành phố Hồ Chí Minh mở rộng không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng, góp phần khẳng định vai trò trung tâm của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam cả về quy mô, tiềm lực và tầm ảnh hưởng, song cũng đặt ra thách thức không nhỏ đối với việc phát huy vai trò của khu vực kinh tế tư nhân trong việc trở thành động lực dẫn dắt tăng trưởng bền vững của thành phố và cả nước.
Từ thực tiễn đó, việc nghiên cứu, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát huy vai trò của kinh tế tư nhân tại Thành phố Hồ Chí Minh sau sáp nhập có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc, không chỉ là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay, mà còn là cơ sở khoa học quan trọng phục vụ quá trình hoạch định chính sách, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa khu vực kinh tế tư nhân trở thành động lực then chốt của nền kinh tế quốc dân đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045.
1. Vai trò của kinh tế tư nhân tại Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới hiện nay
Hiện nay, Thành phố Hồ Chí Minh được xem là trung tâm kinh tế - tài chính - thương mại lớn nhất cả nước, giữ vai trò hạt nhân trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Do đó, kinh tế tư nhân không chỉ là một thành phần quan trọng của nền kinh tế, mà còn là động lực dẫn dắt quá trình tăng trưởng, chuyển đổi và hội nhập của Thành phố mới này.
Khu vực kinh tế tư nhân là lực đẩy chính của tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
“Thành phố Hồ Chí Minh hiện có hơn 280.000 doanh nghiệp tư nhân, đóng góp khoảng 70% GRDP và gần 55% tổng thu ngân sách. Bình Dương với hơn 65.000 doanh nghiệp, là địa phương dẫn đầu cả nước về mức độ công nghiệp hóa, đô thị hóa, với gần 80% GRDP đến từ khu vực tư nhân. Bà Rịa - Vũng Tàu mặc dù có quy mô dân số nhỏ nhưng cũng sở hữu gần 17.000 doanh nghiệp, chiếm hơn 60% GRDP, đặc biệt trong các lĩnh vực cảng biển, logistics, dịch vụ dầu khí. Tổng cộng, ba địa phương quy tụ gần 370.000 doanh nghiệp tư nhân, tương đương 45% cả nước, tạo hàng triệu việc làm và đóng góp gần 50% giá trị sản xuất công nghiệp toàn vùng phía Nam”1. Sau khi sáp nhập, việc mở rộng không gian phát triển cùng với sự tích hợp hạ tầng công nghiệp, logistics, cảng biển của Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu đã tạo nền tảng thuận lợi cho doanh nghiệp tư nhân mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh, tăng cường liên kết vùng và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Chính sự năng động, linh hoạt và khả năng thích ứng cao của khu vực kinh tế tư nhân đã giúp Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước, đồng thời thúc đẩy quá trình tái cơ cấu kinh tế theo hướng dịch vụ, công nghiệp công nghệ cao, logistics, tài chính hiện đại.
Khu vực kinh tế tư nhân đi đầu trong tiến trình đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Thành phố Hồ Chí Minh.
Là cái nôi của khởi nghiệp sáng tạo, Thành phố Hồ Chí Minh quy tụ hàng nghìn doanh nghiệp công nghệ, trung tâm nghiên cứu - phát triển, cùng hệ sinh thái khởi nghiệp năng động nhất Việt Nam. Hiện nay, sự cộng hưởng giữa năng lực đổi mới của Thành phố Hồ Chí Minh và nền tảng sản xuất - logistics vững mạnh của Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu đã tạo ra “cú hích” cho khu vực tư nhân trong phát triển kinh tế xanh, kinh tế số và kinh tế tri thức. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp tư nhân đầu tàu như VinGroup, NovaGroup, THACO, Saigontourist, FPT,… đã và đang chứng minh vai trò dẫn dắt trong kiến tạo mô hình đô thị sáng tạo, thân thiện và hội nhập sâu với kinh tế toàn cầu.
Knh tế tư nhân là lực kéo quan trọng trong liên kết vùng và hội nhập quốc tế.
Sự kết nối không gian phát triển giữa Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu đã hình thành tam giác phát triển công nghiệp - thương mại - cảng biển năng động, tạo mạch liên thông từ sản xuất đến logistics và xuất khẩu. Trong tiến trình đó, khu vực kinh tế tư nhân giữ vai trò trung tâm, là “chất keo liên kết” giữa các chuỗi giá trị, góp phần lan tỏa nguồn vốn, công nghệ và mô hình quản trị hiện đại. Theo đó, Thành phố không ngừng củng cố vị thế là trung tâm kinh tế, tài chính của cả nước, hướng tới mục tiêu trở thành đô thị tầm khu vực Đông Nam Á.
Khu vực kinh tế tư nhân là nhân tố then chốt trong việc hiện thực hóa mục tiêu đưa Thành phố Hồ Chí Minh trở thành trung tâm kinh tế - tài chính quốc tế.
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, với tư duy thị trường năng động, khả năng thích ứng linh hoạt và năng lực huy động nguồn lực xã hội, khu vực kinh tế tư nhân chính là lực lượng có thể dẫn dắt các lĩnh vực mới, như: tài chính xanh, thương mại điện tử, logistics thông minh, công nghiệp văn hóa và dịch vụ sáng tạo. Sự bứt phá của khu vực này không chỉ tạo động lực tăng trưởng mới, mà còn góp phần định hình mô hình phát triển hiện đại, năng động và mang đậm bản sắc của Thành phố Hồ Chí Minh trong bối cảnh toàn cầu hóa.
2. Thực trạng phát triển kinh tế tư nhân tại Thành phố Hồ Chí Minh
Sau khi sáp nhập, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định vị thế là đầu tàu kinh tế của cả nước, sở hữu lực lượng doanh nghiệp công nghiệp và dịch vụ lớn nhất Việt Nam. Tính đến cuối năm 2024, ba địa phương trước sáp nhập là Thành phố Hồ Chí Minh, Tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu có gần 45.000 doanh nghiệp công nghiệp, chiếm gần 28,4% số doanh nghiệp công nghiệp cả nước2. Cơ cấu phát triển doanh nghiệp giữa các khu vực thể hiện rõ sự phân công và bổ trợ lẫn nhau trong không gian kinh tế vùng. Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm đổi mới sáng tạo, công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ hỗ trợ sản xuất; tỉnh Bình Dương nổi bật với hệ thống khu công nghiệp tập trung quy mô lớn, năng lực sản xuất, chế biến, chế tạo và hạ tầng kỹ thuật hiện đại; tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu giữ vai trò đầu mối về năng lượng, công nghiệp nặng và logistics cảng biển. “Cuối năm 2024, Thành phố Hồ Chí Minh có khoảng 17 khu công nghiệp và 2 khu chế xuất, với tổng diện tích hơn 5.000 ha. Trong khi Bình Dương sở hữu 29 khu công nghiệp với tổng diện tích khoảng 12.600 ha và Bà Rịa - Vũng Tàu có 13 khu công nghiệp đang hoạt động, trải rộng trên hơn 7.200 ha. Tính chung 3 địa phương vào đơn vị hành chính mới sẽ có tổng 61 khu công nghiệp và khu chế xuất, với tổng diện tích 24.800 ha”3. Sự hợp nhất không gian này không chỉ giúp gia tăng quy mô và số lượng doanh nghiệp tư nhân, mà còn tạo ra hệ sinh thái công nghiệp - dịch vụ - logistics hoàn chỉnh, thúc đẩy liên kết vùng, thu hút đầu tư nước ngoài và mở rộng khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu của khu vực tư nhân. Đây chính là nền tảng quan trọng để Thành phố Hồ Chí Minh sau sáp nhập vươn lên mạnh mẽ, trở thành trung tâm sản xuất và dịch vụ hàng đầu Đông Nam Á trong giai đoạn tới.
Một trong những ưu điểm nổi bật của khu vực kinh tế tư nhân tại Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay là khả năng tạo dựng hệ sinh thái kinh tế năng động, gắn kết chặt chẽ với các trung tâm công nghiệp trọng điểm trong vùng Đông Nam Bộ. Trước khi sáp nhập, Thành phố Hồ Chí Minh dẫn đầu cả nước về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) với gần 59 tỷ USD, đồng thời triển khai nhiều dự án trọng điểm như trung tâm tài chính quốc tế, khu công nghệ cao, trung tâm đổi mới sáng tạo, cùng hàng loạt dự án hạ tầng liên vùng, như: Vành đai 3, cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Mộc Bài, Bến Lức - Long Thành... Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu phát triển mạnh các lĩnh vực công nghiệp chế biến - chế tạo, năng lượng, logistics và cảng biển, hình thành chuỗi giá trị liên kết vùng ngày càng hoàn chỉnh. Nhờ sự phát triển đồng bộ này, khu vực kinh tế tư nhân tại Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ đóng vai trò tiên phong trong sản xuất, dịch vụ và đổi mới sáng tạo, mà còn đóng góp quan trọng vào ngân sách nhà nước. Đây là minh chứng rõ nét cho sức sống, năng lực cạnh tranh và vai trò dẫn dắt của khu vực kinh tế tư nhân trong phát triển kinh tế đô thị đặc biệt.
Trong những năm qua, sự phát triển mạnh mẽ của khu vực kinh tế tư nhân tại ba địa phương trước khi sáp nhập cũng như tại Thành phố Hồ Chí Minh mới đã mang lại lợi thế rõ rệt trong tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động. Trên địa bàn Thành phố, hàng trăm nghìn doanh nghiệp tư nhân hoạt động trong các lĩnh vực sản xuất, dịch vụ, công nghệ và thương mại đã thu hút hàng triệu lao động, góp phần giảm áp lực việc làm cho khu vực công. Hệ thống khu công nghiệp Sóng Thần, Bàu Bàng, Tân Bình, Tân Tạo..., và các cụm cảng biển, dầu khí và logistics tại Bà Rịa - Vũng Tàu đã trở thành “điểm đến việc làm” quan trọng của vùng kinh tế phía Nam. Sự năng động của khu vực kinh tế tư nhân không chỉ giúp nâng cao thu nhập bình quân, góp phần vào an sinh xã hội, giảm nghèo và phát triển bền vững, mà còn hình thành tầng lớp lao động mới có trình độ chuyên môn cao, thích ứng hiệu quả với quá trình chuyển đổi số và công nghiệp hóa. Có thể nói, khu vực kinh tế tư nhân đã và đang trở thành động lực then chốt trong ổn định xã hội, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và củng cố nền tảng cho tăng trưởng bền vững của Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, phát triển kinh tế tư nhân tại Thành phố Hồ Chí Minh vẫn còn một số hạn chế. Quy mô doanh nghiệp nhìn chung còn nhỏ và phân tán khiến năng lực đầu tư công nghệ, đổi mới sáng tạo và khả năng chống chịu trước những biến động của thị trường còn hạn chế. Khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn yếu, trong khi các cơ chế bảo lãnh tín dụng, quỹ hỗ trợ chưa thực sự phát huy hiệu quả. Chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, tỷ lệ lao động qua đào tạo chính quy còn thấp. Ngoài ra, thể chế và môi trường kinh doanh còn bất cập, thủ tục hành chính rườm rà và thiếu liên kết vùng, từ đó làm giảm hiệu quả hoạt động của khu vực kinh tế tư nhân.
3. Một số giải pháp đẩy mạnh phát triển kinh tế tư nhân tại Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới
Một là, hoàn thiện thể chế và môi trường kinh doanh minh bạch, thông thoáng.
Tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, đơn giản hóa quy trình cấp phép đầu tư, thuế và hải quan để giảm chi phí cho doanh nghiệp. Đẩy mạnh ứng dụng chính phủ điện tử, công khai dữ liệu, bảo đảm tính minh bạch và giảm thiểu chi phí không chính thức. Trong thời gian tới, cần thống nhất cơ chế quy hoạch, quản lý và phân bổ nguồn lực giữa các khu vực cũ nhằm tránh cạnh tranh địa phương không lành mạnh, phát huy tối đa lợi thế vùng. Việc hoàn thiện thể chế cần gắn với tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó nhấn mạnh yêu cầu xóa bỏ mọi rào cản, định kiến đối với kinh tế tư nhân, bảo đảm quyền sở hữu, quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh, bình đẳng tiếp cận nguồn lực và cơ hội phát triển. Đặc biệt, Thành phố Hồ Chí Minh cần “tiên phong” trong việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, minh bạch hóa quy hoạch và thực thi cơ chế “chính quyền phục vụ - doanh nghiệp sáng tạo”.
Hai là, nâng cao khả năng tiếp cận vốn và phát triển hệ sinh thái tài chính cho doanh nghiệp tư nhân.
Mở rộng các chương trình bảo lãnh tín dụng, phát triển quỹ hỗ trợ cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, khuyến khích hình thành quỹ đầu tư, quỹ đổi mới sáng tạo. Hệ thống ngân hàng cần đa dạng hóa sản phẩm tài chính, cung cấp nguồn vốn dài hạn, hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân đầu tư công nghệ và mở rộng quy mô. Đồng thời, đẩy mạnh thị trường vốn, khuyến khích doanh nghiệp tư nhân niêm yết cổ phiếu, phát hành trái phiếu để huy động vốn minh bạch và hiệu quả hơn.
Ba là, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa và chuyển đổi số.
Phát triển con người và nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt để kinh tế tư nhân bứt phá. Do đó, để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, trước hết, cần xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực Thành phố Hồ Chí Minh mới gắn với nhu cầu của doanh nghiệp tư nhân. Triển khai hệ thống dự báo cung - cầu lao động, đặc biệt là trong các lĩnh vực chiến lược như logistics, công nghệ thông tin, sản xuất, chế biến và du lịch. Trong đó, các trường đại học, cao đẳng nghề và doanh nghiệp cần kết nối chặt chẽ để xây dựng chương trình đào tạo theo chuẩn kỹ năng nghề quốc gia và quốc tế, rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn sản xuất. Song song với đó, cần đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số cho người lao động.
Trong thời gian tới, Thành phố Hồ Chí Minh cần phát triển các chương trình huấn luyện kỹ năng công nghệ thông tin, phân tích dữ liệu, vận hành ERP, CRM và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong kinh doanh. Có thể phát huy vai trò trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia để thí điểm và nhân rộng các mô hình đào tạo kỹ năng số theo chuẩn quốc tế.
Bên cạnh đó, Thành phố cần tiếp tục quan tâm đến điều kiện sống và an sinh xã hội của người lao động, đặc biệt là lao động nhập cư tại các khu công nghiệp. Việc quy hoạch và xây dựng nhà ở xã hội, trường học, bệnh viện gắn với khu công nghiệp và đô thị vệ tinh sẽ giúp người lao động ổn định cuộc sống, yên tâm làm việc, từ đó giúp nâng cao năng suất và chất lượng nguồn nhân lực lâu dài.
Bốn là, thúc đẩy liên kết vùng và phát triển cụm ngành công nghiệp - dịch vụ.
Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, giữ vai trò đầu tàu kết nối các địa phương lân cận như Tây Ninh, Đồng Nai, Lâm Đồng và các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, do đó việc tăng cường liên kết vùng là yêu cầu tất yếu để hình thành chuỗi giá trị sản xuất - dịch vụ thống nhất, tận dụng tối đa lợi thế so sánh của từng khu vực. Cụ thể, Thành phố Hồ Chí Minh có thể hợp tác với tỉnh Đồng Nai (bao gồm tỉnh Đồng Nai và tỉnh Bình Phước) và tỉnh Tây Ninh (bao gồm tỉnh Long An và tỉnh Tây Ninh) trong phát triển hạ tầng logistics, khu công nghiệp xanh và các trung tâm vận chuyển hàng hóa; liên kết với các tỉnh Đồng Nai, Đắk Lắk và Lâm Đồng trong phát triển công nghiệp chế biến nông sản, năng lượng tái tạo; đồng thời mở rộng kết nối với các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long trong chuỗi cung ứng nông sản, thực phẩm, xuất khẩu và du lịch sinh thái.
Song song với đó, cần đẩy mạnh mô hình hợp tác công - tư (PPP) để đầu tư hạ tầng vùng, đặc biệt là hệ thống đường cao tốc, cảng cạn, trung tâm logistics và mạng lưới đô thị - công nghiệp vệ tinh. Cơ chế phối hợp liên kết cần dựa trên nguyên tắc “phát triển hài hòa - cùng có lợi - chia sẻ lợi thế”, trong đó Thành phố Hồ Chí Minh mới đóng vai trò điều phối chiến lược và trung tâm đổi mới sáng tạo của vùng.
Năm là, đầu tư đồng bộ hạ tầng logistics, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển công nghệ xanh.
Đẩy nhanh tiến độ các dự án Vành đai 3, cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Mộc Bài, Biên Hòa - Vũng Tàu, các cảng biển Cái Mép - Thị Vải, kết nối vùng Đông Nam Bộ thành mạng lưới logistics hoàn chỉnh, giảm chi phí vận tải và tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Đồng thời, khuyến khích đầu tư vào công nghệ xanh và sản xuất sạch. Ngoài ra, cần khuyến khích doanh nghiệp tư nhân xây dựng văn hóa doanh nghiệp, đạo đức kinh doanh, minh bạch thông tin và quản trị theo chuẩn quốc tế, kết hợp phát triển bền vững với trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường. Thực hiện thí điểm các bộ tiêu chí đánh giá doanh nghiệp phát triển bền vững (ESG) và hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng công nghệ xanh, tuần hoàn.
Sáu là, nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp theo chuẩn quốc tế và định hướng phát triển bền vững.
Cần tập trung nâng cao kỹ năng quản trị và lãnh đạo cho đội ngũ chủ doanh nghiệp tư nhân, nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Phối hợp với hiệp hội doanh nghiệp, các trường đại học và tổ chức quốc tế triển khai các chương trình đào tạo CEO, CFO, CIO theo tiêu chuẩn quốc tế, giúp doanh nghiệp vận hành chuyên nghiệp, quản lý rủi ro hiệu quả và tiếp cận thị trường vốn toàn cầu. Song song với đó, cần khuyến khích doanh nghiệp áp dụng các mô hình quản trị hiện đại theo chuẩn ESG và IFRS (chuẩn báo cáo tài chính quốc tế), xây dựng chiến lược phát triển bền vững gắn với trách nhiệm xã hội, bình đẳng giới và bảo vệ môi trường. Việc nâng cao năng lực quản trị không chỉ giúp doanh nghiệp tư nhân nâng cao sức cạnh tranh, mà còn góp phần quan trọng vào việc thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế xanh - thông minh - bền vững của Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới.
1. Nguyễn Tuấn Anh: “Phát huy vai trò kinh tế tư nhân tại Thành phố Hồ Chí Minh”, Báo Nhân Dân điện tử, ngày 18/5/2025, https://nhandan.vn/phat-huy-vai-tro-kinh-te-tu-nhan-tai-thanh-pho-ho-chi-minh-post880630.html.
2. Viễn Thông: “Cơ hội cạnh tranh cho ngành công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh sau sáp nhập”, Báo điện tử VnExpress, ngày 17/7/2025, https://vnexpress.net/co-hoi-canh-tranh-cho-nganh-cong-nghiep-tp-hcm-sau-sap-nhap-4915420.html.
3. Hồng Nhung: ““Siêu đô thị” Thành phố Hồ Chí Minh sau sáp nhập chiếm ¼ GDP cả nước”, Tạp chí điện tử Tri thức, ngày 15/4/2025, https://znews.vn/sieu-do-thi-tphcm-sau-sap-nhap-chiem-14-gdp-ca-nuoc-post1545731.html.
