Thực hiện phân công của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, hôm nay, tôi rất vui mừng được tham dự Hội thảo khoa học quốc gia “100 năm Báo chí cách mạng Việt Nam đồng hành cùng sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và dân tộc”. Trước hết, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tôi xin gửi tới các đồng chí lãnh đạo, các thế hệ nhà báo, các nhà khoa học, quý vị đại biểu lời chào trân trọng và lời chúc mừng tốt đẹp nhất.
Hội thảo của chúng ta diễn ra vào thời điểm toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta vừa tổ chức thành công sự kiện trọng đại kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại; hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Cách mạng Tháng Tám thành công và thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; chuẩn bị tổ chức đại hội đảng bộ các cấp, tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Đối với báo chí cả nước, Hội thảo hôm nay là sự kiện quan trọng khởi đầu cho các hoạt động kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam.
Ngày 21/6/1925, tại tỉnh Quảng Châu (Trung Quốc), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sáng lập Báo Thanh Niên, cơ quan ngôn luận của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, tờ báo đầu tiên của báo chí cách mạng Việt Nam. Đây không chỉ là cột mốc đánh dấu sự ra đời mà còn là sự khởi đầu hành trình vẻ vang 100 năm của nền báo chí cách mạng Việt Nam.
Ngay từ khi ra đời, Báo Thanh Niên đã xác định rõ chức năng tuyên truyền, giáo dục và tổ chức hành động. Nội dung các bài viết không chỉ giúp nâng cao nhận thức chính trị, mà còn khơi dậy lòng yêu nước, khích lệ tinh thần đấu tranh, hướng người đọc đến lý tưởng cách mạng vô sản. Tiếp nối truyền thống của Báo Thanh Niên, các ấn phẩm như Tạp chí Đỏ (nay là Tạp chí Cộng sản), Tranh đấu, Dân chúng, Việt Nam Độc lập, Cờ Giải phóng, Báo Sự thật (tiền thân của Báo Nhân Dân ngày nay)... lần lượt ra đời trong các điều kiện lịch sử khác nhau, phù hợp với hoàn cảnh cụ thể của từng giai đoạn cách mạng. Báo chí cách mạng Việt Nam đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh giác ngộ chính trị, tư tưởng, tổ chức và huấn luyện lực lượng, hình thành sức mạnh tổng hợp, góp phần làm nên cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 vĩ đại, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm dưới sự lãnh đạo của Đảng, báo chí cách mạng thực sự trở thành mặt trận đặc biệt trong tổng thể chiến lược toàn diện của Đảng. Dưới mưa bom, bão đạn, đội ngũ nhà báo cách mạng đã thực hiện tốt việc quán triệt, tuyên truyền quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, trực tiếp góp phần cổ vũ, động viên tư tưởng, hướng dẫn toàn Đảng, toàn dân, toàn quân vượt qua gian khổ, hy sinh, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu và phục vụ chiến đấu; tích cực tham gia tuyên truyền, động viên xây dựng hậu phương, hỗ trợ tiền tuyến trong chiến tranh giải phóng dân tộc.
Bước sang thời kỳ đổi mới, trong bối cảnh đất nước có những bước phát triển mạnh mẽ về kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế, báo chí cách mạng tiếp tục phát huy vai trò là lực lượng đồng hành cùng công cuộc đổi mới toàn diện đất nước. Không chỉ tuyên truyền, phổ biến, góp phần xây dựng và bảo vệ đường lối, chính sách, báo chí còn đi sâu cung cấp thông tin chân thực về tình hình đất nước và thế giới phù hợp với lợi ích của đất nước và của nhân dân, phản ánh và hướng dẫn dư luận xã hội, trở thành kênh truyền thông phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, góp phần phát huy dân chủ, thúc đẩy đối thoại xã hội trong môi trường chính trị - văn hóa cởi mở và lành mạnh.
Qua 100 năm xây dựng và phát triển, nền báo chí cách mạng Việt Nam đã có sự phát triển mạnh mẽ cả về số lượng, chất lượng nội dung ấn phẩm, bước đầu làm chủ công nghệ truyền thông hiện đại, nhiều cơ quan báo chí đã phát triển thành cơ quan báo chí đa phương tiện ngang tầm khu vực và thế giới. Đội ngũ người làm báo ngày càng lớn mạnh, vững vàng về bản lĩnh chính trị, giỏi chuyên môn, nghiệp vụ, gương mẫu về đạo đức nghề nghiệp, thực hiện tốt trách nhiệm xã hội.
Tuy nhiên, tác động từ mặt trái của nền kinh tế thị trường và tác động tiêu cực của quá trình toàn cầu hóa đã và đang tác động không nhỏ đến báo chí, đến đội ngũ những người làm báo Việt Nam. Quá trình toàn cầu hóa với sự bùng nổ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội... không chỉ mang đến cơ hội, mà còn đặt ra nhiều thách thức đối với báo chí cách mạng. Để tiếp tục hoàn thành sứ mệnh của mình và đồng hành cùng dân tộc trong kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng, các cơ quan báo chí trong cả nước cần quán triệt và thực hiện tốt một số nội dung cơ bản sau:
Thứ nhất, cấp ủy và các cơ quan báo chí, Hội Nhà báo Việt Nam các cấp cần quán triệt đầy đủ, sâu sắc hơn nữa nguyên tắc: Đảng lãnh đạo tuyệt đối và toàn diện đối với hoạt động báo chí, nhằm đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, xây dựng và phát triển đất nước. Đây là vấn đề có tính cốt lõi, căn bản, đã được lịch sử báo chí cách mạng chứng minh, đồng thời là một đặc trưng của nền báo chí cách mạng Việt Nam.
Thứ hai, báo chí phải bám sát quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, theo sát “hơi thở” cuộc sống và thời đại. Tuyên truyền thường xuyên, liên tục về những công việc lớn, quan trọng, cấp bách mà hiện nay toàn Đảng, toàn hệ thống chính trị đang tập trung thực hiện: Cuộc cách mạng về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị; chiến lược phát triển kinh tế - xã hội trong kỷ nguyên phát triển mới; đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia; hội nhập quốc tế trong tình hình mới; đổi mới về công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước; tuyên truyền, phản ánh thông tin có chiều sâu, bảo đảm khách quan, kịp thời, sâu sắc về hoạt động chuẩn bị cho đại hội đảng bộ các cấp, tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; đồng thời phản ánh kịp thời tâm tư, nguyện vọng của cán bộ, đảng viên và nhân dân.
Thứ ba, tích cực, quyết liệt tiến hành đổi mới, sắp xếp, tinh gọn hệ thống cơ quan báo chí theo hướng “tinh, gọn, mạnh”; tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, tính hấp dẫn, sức thuyết phục trong công tác thông tin, tuyên truyền của hệ thống báo chí. Mỗi cơ quan báo chí phải hoạt động đúng tôn chỉ, mục đích. Chú trọng tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận về đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trên các ấn phẩm, nền tảng, loại hình báo chí, nhất là trên internet, mạng xã hội, góp phần xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước.
Thứ tư, cần đặc biệt coi trọng vấn đề đạo đức nghề nghiệp. Trên cơ sở Quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam, mỗi cơ quan báo chí có thể ban hành quy định riêng phù hợp với đặc thù của loại hình báo chí và thực tế của cơ quan, đơn vị mình. Các cơ quan báo chí cần phối hợp chặt chẽ với các cấp Hội Nhà báo tăng cường quản lý đội ngũ người làm báo thuộc cấp mình, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan báo chí và tổ chức Hội Nhà báo; yêu cầu người làm báo thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí; chú trọng nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện phẩm chất, đạo đức và năng lực công tác cho người làm báo chí, truyền thông.
Xây dựng đội ngũ cán bộ, phóng viên, biên tập viên trong các cơ quan báo chí có bản lĩnh chính trị vững vàng, giỏi chuyên môn, nghiệp vụ, có đạo đức nghề nghiệp trong sáng, thực sự là những tấm gương tiêu biểu, mẫu mực, luôn xung kích đi đầu trên mọi mặt trận, đặc biệt là mặt trận thông tin, tuyên truyền, đấu tranh phòng, chống “diễn biến hòa bình”, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.
Thứ năm, đẩy mạnh nghiên cứu, khai thác, ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ, chuyển đổi số báo chí gắn với cải cách bộ máy hành chính, xây dựng cơ quan báo chí chuyên nghiệp, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả và tích cực hội nhập quốc tế; tăng cường sự hiện diện của báo chí cách mạng trên các nền tảng mạng xã hội, làm chủ mặt trận thông tin, tuyên truyền trước sự phát triển của các nền tảng số xuyên biên giới; giữ vững thương hiệu, vị thế của báo chí Việt Nam trên trường quốc tế.
Đảng và Nhà nước luôn đặt kỳ vọng và tạo điều kiện thuận lợi nhất để báo chí thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình. Tôi đánh giá cao chủ đề, nội dung các tham luận và công tác tổ chức Hội thảo, không chỉ góp phần tổng kết chặng đường vẻ vang 100 năm xây dựng và phát triển của nền báo chí cách mạng Việt Nam; khẳng định và làm rõ vai trò, sứ mệnh cũng như những thành tựu, đóng góp quan trọng của báo chí vào sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước; mà còn chia sẻ, thảo luận về thách thức, cơ hội, yêu cầu, nhiệm vụ và giải pháp đối với báo chí cách mạng Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.
Tài liệu Hội thảo và ý kiến tham luận tại Hội thảo thể hiện tâm huyết, tư duy và chiều sâu lý luận, thực tiễn của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu và các thế hệ người làm báo. Đề nghị Ban Tổ chức Hội thảo nghiên cứu tiếp thu, tổng hợp ý kiến đóng góp của các đại biểu thành đề xuất, kiến nghị để báo cáo lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đặc biệt là về các lĩnh vực liên quan đến tổ chức bộ máy, cơ chế hoạt động báo chí.
Chúc Hội thảo thành công tốt đẹp. Xin trân trọng cảm ơn.
Đầu đề do Ban Biên tập Tạp chí Chính trị và Phát triển đặt.
