Trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập, giai cấp công nhân ngày càng giữ vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và tạo ra của cải vật chất. Đối với tỉnh Lào Cai, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, mở rộng các ngành công nghiệp, xây dựng, thương mại, dịch vụ và phát triển các thành phần kinh tế đã tác động trực tiếp đến quy mô, cơ cấu và chất lượng đội ngũ công nhân. Cơ cấu giai cấp công nhân của tỉnh từng bước biến đổi theo ngành nghề, khu vực kinh tế, trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, việc làm, thu nhập và điều kiện lao động. Những biến đổi đó vừa phản ánh kết quả của quá trình phát triển, vừa đặt ra nhiều vấn đề cần quan tâm trong xây dựng đội ngũ công nhân đáp ứng yêu cầu mới. Thực tế cho thấy, bên cạnh những chuyển biến tích cực, cơ cấu giai cấp công nhân vẫn còn những hạn chế về chất lượng nguồn nhân lực, sự cân đối giữa các ngành, tính ổn định của việc làm, thu nhập và an sinh xã hội. Vì vậy, nghiên cứu thực trạng, xác định nguyên nhân và đề xuất giải pháp phù hợp nhằm tối ưu hóa sự biến đổi cơ cấu của giai cấp công ở tỉnh Lào Cai theo hướng hợp lý, tiến bộ có vai trò, ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
1. Thực trạng biến đổi cơ cấu giai cấp công nhân tỉnh Lào Cai hiện nay
V.I. Lênin từng nhấn mạnh rằng: Lực lượng sản xuất hàng đầu của toàn thể nhân loại là công nhân, là người lao động1. Kế thừa tư tưởng đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: Giai cấp công nhân là giai cấp lãnh đạo. Khác hẳn với trước kia, công nhân bây giờ là người chủ đất nước, chủ xã hội, chủ cuộc sống2. Qua đó cho thấy, công nhân và người lao động giữ vai trò quyết định trong quá trình tạo ra của cải vật chất, thúc đẩy phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội. Nhận thức rõ vai trò to lớn của giai cấp công nhân trong công cuộc đổi mới và phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa vì dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/01/2008 của Ban Chấp hành Trung ương về tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước khẳng định: Sự lớn mạnh của giai cấp công nhân là một điều kiện tiên quyết bảo đảm thành công của công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước3.
Đóng góp vào quá trình phát triển chung của đất nước, trong những năm qua, ngành công nghiệp tỉnh Lào Cai đã có bước phát triển đáng khích lệ. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lào Cai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã đặt mục tiêu chỉ số sản xuất công nghiệp tăng bình quân trên 12%/năm, công nghiệp - xây dựng chiếm tỷ trọng 43,5% tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh, là khu vực đóng góp nguồn thu quan trọng của ngân sách địa phương4. Giai cấp công nhân tỉnh Lào Cai nói chung đang góp phần tích cực hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết, là lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại tỉnh Lào Cai. Trong tiến trình đó, cơ cấu giai cấp công nhân tỉnh Lào Cai cũng có những chuyển biến rõ nét, đáp ứng yêu cầu của bối cảnh mới.
Biến đổi cơ cấu theo ngành và khu vực kinh tế
Trong bối cảnh hiện nay, cơ cấu giai cấp công nhân tỉnh Lào Cai đã có sự biến đổi tương đối rõ nét, gắn liền với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển công nghiệp, đô thị hóa và mở rộng các ngành dịch vụ. Từ chỗ chủ yếu tập trung trong các ngành khai thác, chế biến khoáng sản, sản xuất vật liệu xây dựng, thủy điện, lâm nghiệp và doanh nghiệp nhà nước, lực lượng công nhân ngày càng mở rộng sang công nghiệp chế biến, chế tạo, xây dựng, thương mại, vận tải, logistics, du lịch và các loại hình dịch vụ. Sự biến đổi này trước hết được thể hiện qua sự chuyển dịch giữa các khu vực kinh tế. Điển hình như năm 2025, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm 15,87% tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh; khu vực công nghiệp - xây dựng chiếm 37,25%; khu vực dịch vụ chiếm 39,34%; thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm chiếm 7,55%5.
Trong nội bộ ngành công nghiệp, cơ cấu công nhân cũng biến đổi theo hướng giảm dần sự phụ thuộc vào hoạt động khai thác khoáng sản và tăng tỷ trọng lao động trong công nghiệp chế biến. Tính đến hết tháng 9/2025, tỷ trọng công nghiệp chế biến trong cơ cấu nội ngành của tỉnh tăng từ 73,34% lên 76,6%, trong khi công nghiệp khai thác giảm từ 7,38% xuống còn 5,5%6. Sự thay đổi này cho thấy, đội ngũ công nhân ở tỉnh Lào Cai không còn chỉ tập trung vào lĩnh vực khai thác khoáng sản, mà dần mở rộng sang chế biến, chế tạo, sản xuất điện, cơ khí, hóa chất, vật liệu xây dựng và các cơ sở công nghiệp hỗ trợ. Cùng với đó, một bộ phận công nhân kỹ thuật, công nhân vận hành dây chuyền và thiết bị hiện đại từng bước hình thành. Đây là biểu hiện quan trọng của quá trình chuyển từ cơ cấu công nhân dựa nhiều vào lao động giản đơn, khai thác tài nguyên sang cơ cấu có hàm lượng kỹ thuật và công nghệ cao hơn.
Xét theo khu vực sở hữu, tính đến tháng 5/2026, toàn tỉnh có 13.250 doanh nghiệp đăng ký, trong đó trên 7.150 doanh nghiệp đang hoạt động. Khu vực kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 68,5% GRDP và tạo việc làm cho khoảng 125.000 lao động7. Điều này cho thấy, cơ cấu công nhân cũng chuyển từ chỗ tập trung chủ yếu trong doanh nghiệp nhà nước sang phân bố ngày càng rộng trong khu vực kinh tế ngoài nhà nước. Quá trình này tạo nên tính năng động và đa dạng trong cơ cấu giai cấp công nhân, song cũng dẫn đến sự khác biệt về tiền lương, tính ổn định của việc làm, điều kiện lao động, chế độ bảo hiểm xã hội và mức độ tham gia tổ chức công đoàn giữa các loại hình doanh nghiệp.
Biến đổi theo trình độ và chất lượng nguồn nhân lực
Một trong những kết quả nổi bật trong quá trình biến đổi cơ cấu giai cấp công nhân tỉnh Lào Cai hiện nay là trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và chất lượng nguồn nhân lực từng bước được nâng lên. Công tác giáo dục nghề nghiệp, đào tạo lại và bồi dưỡng kỹ năng ngày càng được quan tâm, qua đó góp phần bổ sung lực lượng lao động có tay nghề, có khả năng sử dụng máy móc, thiết bị và thích ứng tốt hơn với yêu cầu của sản xuất hiện đại. Năm 2026, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu tuyển mới đào tạo nghề cho trên 29.500 người, trong đó đào tạo trình độ cao đẳng 4.000 người, trung cấp 6.500 người, sơ cấp và các chương trình đào tạo nghề khác khoảng 19.000 người8. Việc mở rộng quy mô đào tạo nghề đã tạo điều kiện để ngày càng nhiều người lao động được trang bị kiến thức chuyên môn và kỹ năng thực hành trước khi tham gia thị trường lao động. Qua đó, cơ cấu giai cấp công nhân của tỉnh từng bước tăng thêm bộ phận công nhân kỹ thuật, công nhân có tay nghề và lao động có khả năng đảm nhận những công việc đòi hỏi trình độ cao.
Cơ cấu đào tạo nghề cũng có sự chuyển biến phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế của tỉnh. Trong tổng số chỉ tiêu đào tạo nghề năm 2026, có khoảng 60% tập trung vào các nghề phi nông nghiệp và 40% thuộc các nghề trong lĩnh vực nông nghiệp9. Sự gia tăng tỷ trọng đào tạo các nghề phi nông nghiệp góp phần bổ sung nguồn nhân lực cho công nghiệp chế biến, xây dựng, thương mại, vận tải, logistics, du lịch và dịch vụ. Một bộ phận lao động nông nghiệp, lao động nông thôn và lao động ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số sau khi được đào tạo nghề đã có điều kiện chuyển sang làm việc trong các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất và đơn vị dịch vụ, qua đó mở rộng nguồn bổ sung cho giai cấp công nhân của tỉnh.
Bên cạnh trình độ chuyên môn, chất lượng đội ngũ công nhân còn có sự chuyển biến về kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp và khả năng tiếp cận công nghệ. Ngày càng nhiều công nhân chuyển từ lao động thủ công, giản đơn sang vận hành, kiểm soát và bảo dưỡng máy móc, thiết bị; sử dụng phần mềm quản lý, thiết bị số và quy trình sản xuất hiện đại. Tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu đến năm 2030, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề lên 75%, trong đó lao động có bằng cấp, chứng chỉ đạt 36%; trên 85% người học nghề có việc làm hoặc tự tạo việc làm sau đào tạo10. Có thể thấy, quá trình nâng cao chất lượng giai cấp công nhân ở Lào Cai đang chuyển từ mở rộng quy mô sang chú trọng trình độ, kỹ năng và khả năng thích ứng công nghệ. Đây là cơ sở quan trọng để hình thành đội ngũ công nhân hiện đại, đáp ứng yêu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển bền vững của tỉnh.
Biến đổi theo thu nhập, việc làm và phân tầng nội bộ
Cùng với sự chuyển dịch về ngành nghề và trình độ, cơ cấu giai cấp công nhân ở tỉnh Lào Cai đã có những biến đổi đáng kể về thu nhập, việc làm và sự phân tầng trong nội bộ. Sự mở rộng của các khu vực sản xuất, kinh doanh và dịch vụ đã tạo thêm nhiều cơ hội việc làm; đồng thời, làm xuất hiện sự khác biệt rõ hơn về mức thu nhập, tính ổn định nghề nghiệp và điều kiện hưởng thụ phúc lợi giữa các nhóm công nhân.
Nhu cầu tuyển dụng lao động tại các khu công nghiệp của tỉnh tương đối lớn, tạo điều kiện để công nhân có cơ hội lựa chọn việc làm có mức thu nhập cao hơn. Chỉ tính riêng năm 2025, tại khu công nghiệp Tằng Loỏng đã tạo việc làm cho khoảng 5.680 lao động với mức thu nhập bình quân trên 13 triệu đồng/người/tháng, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh11. Mức lương này cho thấy, một bộ phận công nhân kỹ thuật, công nhân có tay nghề hoặc làm việc tại các doanh nghiệp có quy mô sản xuất lớn đã có khả năng đạt mức thu nhập tương đối khá. Đây là nhóm có việc làm ổn định hơn, được doanh nghiệp ký kết hợp đồng lao động, tham gia bảo hiểm xã hội và có điều kiện tiếp cận các chế độ phúc lợi.
Sự phát triển của các ngành công nghiệp, xây dựng, thương mại và dịch vụ đã mở rộng không gian việc làm, tạo điều kiện để người lao động chuyển dịch khỏi khu vực nông nghiệp và tham gia ngày càng sâu vào thị trường lao động. Quá trình này không chỉ làm gia tăng số lượng công nhân, mà còn góp phần cải thiện thu nhập, ổn định đời sống và thúc đẩy sự phân hóa trong nội bộ giai cấp công nhân theo ngành nghề, trình độ và loại hình việc làm. Sự phân tầng còn thể hiện giữa công nhân làm việc trong tỉnh và lao động đi làm việc ở ngoài tỉnh hoặc nước ngoài. Sự khác biệt về môi trường làm việc, trình độ nghề, mức tiền lương, khả năng tích lũy và mức độ ổn định việc làm đã tạo nên những nhóm công nhân có điều kiện phát triển không đồng đều. Trong khi một bộ phận lao động tại chỗ chủ yếu làm việc trong các doanh nghiệp nhỏ, cơ sở sản xuất và dịch vụ, thì lao động đi làm ở ngoài tỉnh hoặc ra nước ngoài thường có cơ hội tiếp cận thị trường lao động rộng hơn, yêu cầu kỹ năng cao hơn và mức thu nhập tốt hơn. Chỉ tính riêng năm 2025, tỉnh Lào Cai đã cung ứng 10.666 lao động làm việc ngoài tỉnh và đưa 900 lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng12.
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, việc biến đổi cơ cấu giai cấp công nhân ở tỉnh Lào Cai vẫn còn một số hạn chế cần tháo gỡ. Chủ trương xây dựng giai cấp công nhân ở một số nơi còn thiếu cụ thể, chưa gắn chặt với chuyển dịch kinh tế, đào tạo nhân lực, việc làm và đời sống công nhân. Thể chế quản lý lao động và phát triển công nhân còn thiếu đồng bộ; việc dự báo, kết nối cung - cầu, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm tại một số nơi chưa kịp thời, hiệu quả. Chất lượng nguồn nhân lực công nhân chưa đồng đều; tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ và kỹ năng nghề cao còn thấp. Trong khi đó, công nhân giản đơn, lao động thời vụ hoặc người làm việc trong doanh nghiệp nhỏ, cơ sở sản xuất phân tán và các ngành dịch vụ có tính mùa vụ thường có thu nhập thấp và thiếu ổn định hơn. Việc làm trong lĩnh vực xây dựng, du lịch, lưu trú, ăn uống và một số dịch vụ phụ thuộc tương đối lớn vào tiến độ dự án, mùa du lịch và tình hình thị trường. Nhóm lao động này có nguy cơ bị gián đoạn việc làm, thay đổi nơi làm việc hoặc phải làm thêm nhiều công việc để bảo đảm thu nhập. Mặt khác, cơ cấu lao động giữa các ngành, khu vực và địa bàn còn mất cân đối; thiếu công nhân kỹ thuật cao, trong khi lao động giản đơn và việc làm thiếu ổn định vẫn chiếm tỷ lệ đáng kể. Chính sách an sinh xã hội đối với công nhân còn thiếu đồng bộ, mức độ bao phủ bảo hiểm, nhà ở, y tế và phúc lợi thiết yếu chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu. Quan hệ lao động tại một số doanh nghiệp chưa thật sự hài hòa; tình trạng chậm đóng bảo hiểm, vi phạm hợp đồng, tiền lương và thời giờ làm việc vẫn còn tồn tại...
2. Giải pháp nhằm tối ưu hóa sự biến đổi cơ cấu của giai cấp công ở tỉnh Lào Cai thời gian tới
Một là, hoàn thiện chủ trương của Đảng về xây dựng giai cấp công nhân trong bối cảnh mới.
Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân, Hội đồng nhân dân tỉnh Lào Cai cần tiếp tục cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng giai cấp công nhân phù hợp với đặc điểm kinh tế, xã hội và cơ cấu lao động của địa phương. Trọng tâm cần xác định rõ giai cấp công nhân không chỉ là lực lượng trực tiếp sản xuất, mà còn là chủ thể tiếp nhận, vận hành và làm chủ công nghệ, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đặc biệt, cần xây dựng giai cấp công nhân trong lĩnh vực kinh tế cửa khẩu, logistics, du lịch, dịch vụ, năng lượng, khai thác và chế biến khoáng sản của tỉnh.
Các cấp ủy cần xác định rõ yêu cầu xây dựng đội ngũ công nhân có bản lĩnh chính trị, ý thức tổ chức kỷ luật, tác phong công nghiệp, trình độ chuyên môn và khả năng thích ứng với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Đối với từng ngành, từng khu vực kinh tế, cần xác định cụ thể nhu cầu về số lượng, cơ cấu và chất lượng công nhân. Mặt khác, phát triển giai cấp công nhân phải được gắn chặt với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh theo hướng ban hành chính sách thu hút đầu tư gắn với trách nhiệm của doanh nghiệp trong tuyển dụng lao động. Bám sát quan điểm chỉ đạo của Nghị quyết số 20-NQ/TW, đó là: Xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội và sự nỗ lực vuơn lên của bản thân mỗi người công nhân, sự tham gia đóng góp tích cực của người sử dụng lao động13.
Hai là, hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.
Đại hội XIV của Đảng chỉ rõ cần: Xây dựng giai cấp công nhân hiện đại, lớn mạnh; nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ học vấn, chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, tác phong công nghiệp, kỷ luật lao động thích ứng với cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư14. Trên cơ sở đó, Tỉnh Lào Cai cần rà soát, cụ thể hóa và tổ chức thực hiện đồng bộ các chính sách về tuyển dụng, sử dụng lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội, an toàn, vệ sinh lao động và phúc lợi cho công nhân. Chính sách việc làm phải hướng tới tạo việc làm ổn định, bền vững, hạn chế tình trạng lao động thời vụ, việc làm thiếu hợp đồng và không được bảo đảm đầy đủ quyền lợi.
Tăng cường quản lý thị trường lao động trên cơ sở xây dựng hệ thống dữ liệu đầy đủ, thống nhất và thường xuyên cập nhật về cung - cầu lao động, trình độ nghề nghiệp, nhu cầu tuyển dụng, tiền lương và điều kiện làm việc. Chú trọng phát huy vai trò của tổ chức công đoàn, tạo cơ sở nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển giai cấp công nhân hợp lý. Một mặt, các tổ chức công đoàn cần chủ động nắm bắt tình hình việc làm, thu nhập, đời sống và tâm tư của công nhân; tham gia xây dựng, giám sát việc thực hiện chính sách lao động tại doanh nghiệp. Mặt khác, cần củng cố tổ chức công đoàn trong doanh nghiệp ngoài nhà nước, mở rộng tập hợp người lao động, qua đó bảo vệ quyền lợi chính đáng của giai cấp công nhân.
Ba là, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao chất lượng giai cấp công nhân.
Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, cần đổi mới mạnh mẽ giáo dục nghề nghiệp theo hướng gắn chặt với nhu cầu của thị trường lao động và chiến lược phát triển các ngành kinh tế trọng điểm. Theo đó, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần thường xuyên khảo sát nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp, cập nhật danh mục ngành nghề, chuẩn đầu ra và chương trình đào tạo phù hợp với sự phát triển của từng loại hình. Đẩy mạnh đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp, chú trọng nâng cao đồng bộ kỹ năng nghề, kỹ năng số và tác phong công nghiệp cho công nhân. Bên cạnh đó, cần thúc đẩy quá trình trí thức hóa công nhân, tạo điều kiện để công nhân học tập thường xuyên, nâng bậc nghề, liên thông từ sơ cấp lên trung cấp, cao đẳng và các bậc học khác cao hơn. Khuyến khích doanh nghiệp xây dựng quỹ đào tạo, tổ chức phong trào sáng kiến, cải tiến kỹ thuật và phát hiện công nhân có tay nghề cao để đào tạo thành lực lượng nòng cốt. Đồng thời, cần quan tâm bồi dưỡng kiến thức chính trị, pháp luật, kỹ năng xã hội và năng lực tự bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người lao động.
Bốn là, gắn chuyển dịch cơ cấu kinh tế với điều chỉnh cơ cấu giai cấp công nhân.
Lãnh đạo tỉnh Lào Cai cần lãnh đạo các cơ quan, đơn vị liên quan đổi mới chính sách thu hút đầu tư theo hướng có chọn lọc, ưu tiên các dự án sử dụng công nghệ cao, công nghệ sạch, tiết kiệm tài nguyên và tạo giá trị gia tăng lớn. Trong đó, trọng tâm là công nghiệp chế biến, chế tạo, chế biến sâu khoáng sản, năng lượng sạch, logistics, kinh tế cửa khẩu, nông nghiệp công nghệ cao, du lịch và dịch vụ số. Cần đặt yêu cầu tạo việc làm bền vững và nâng cao chất lượng việc làm thành tiêu chí quan trọng trong phát triển kinh tế. Trên cơ sở đó, các dự án đầu tư phải có phương án tuyển dụng, đào tạo và sử dụng lao động rõ ràng; bảo đảm hợp đồng lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội, an toàn, vệ sinh lao động và cơ hội nâng cao trình độ cho công nhân. Đồng thời, cần chủ động điều tiết phân bố lao động giữa các ngành và khu vực trên cơ sở dự báo chính xác nhu cầu nguồn nhân lực, cụ thể: (1) Đối với những ngành khai thác tài nguyên có xu hướng thu hẹp hoặc đổi mới công nghệ, cần xây dựng kế hoạch đào tạo lại, chuyển công nhân sang chế biến sâu, bảo vệ môi trường, dịch vụ kỹ thuật và các ngành nghề mới; (2) Tăng cường kết nối lao động nông thôn, lao động vùng cao và người dân tộc thiểu số với các khu công nghiệp, khu kinh tế cửa khẩu và trung tâm dịch vụ; (3) Phát triển nhà ở, giao thông, trường học, y tế và thiết chế văn hóa tại nơi tập trung đông công nhân.
Năm là, hoàn thiện chính sách an sinh xã hội và quan hệ lao động.
Để tối ưu hóa sự biến đổi cơ cấu giai cấp công nhân tỉnh Lào Cai trong thời gian tới, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách an sinh xã hội theo hướng bao phủ rộng, thiết thực và phù hợp với đặc điểm của từng nhóm công nhân. Theo đó, cần tăng cường kiểm tra việc thực hiện chính sách tiền lương, tiền thưởng, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp; xử lý nghiêm các doanh nghiệp chậm trả lương, nợ bảo hiểm hoặc vi phạm quyền lợi của công nhân. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp xây dựng chế độ đãi ngộ, hỗ trợ ăn ca, đi lại, nhà ở và chăm sóc sức khỏe nhằm thu hút, duy trì lực lượng lao động có tay nghề. Nghiên cứu xây dựng kế hoạch cải thiện điều kiện làm việc, nhất là trong các ngành khai khoáng, chế biến, xây dựng, vận tải và những công việc có nguy cơ cao về tai nạn, bệnh nghề nghiệp. Các doanh nghiệp phải đầu tư thiết bị bảo hộ, cải tiến môi trường sản xuất, kiểm soát bụi, tiếng ồn, hóa chất và tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho công nhân. Mặt khác, cần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ thông qua đối thoại định kỳ tại nơi làm việc, thương lượng tập thể và ký kết thỏa ước lao động tập thể. Tổ chức công đoàn phải chủ động nắm bắt tâm tư, đại diện bảo vệ quyền lợi của công nhân và phối hợp giải quyết tranh chấp ngay từ cơ sở.
Sáu là, chú trọng các cơ chế và điều kiện bảo đảm.
Nội dung này đặt ra yêu cầu cần xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và tổ chức công đoàn. Cụ thể, chính quyền giữ vai trò định hướng, ban hành chính sách, dự báo nhu cầu lao động và kiểm tra việc thực hiện pháp luật; doanh nghiệp trực tiếp tuyển dụng, sử dụng, đào tạo và chăm lo đời sống công nhân; công đoàn đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động. Cơ chế phối hợp cần được quy định rõ về trách nhiệm, nội dung công việc và phương thức trao đổi thông tin, tránh tình trạng thực hiện phân tán, thiếu đồng bộ. Đẩy mạnh gắn kết chặt chẽ đào tạo với sử dụng lao động theo hướng các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần xây dựng chương trình đào tạo trên cơ sở nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và định hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh. Doanh nghiệp cần tham gia xác định chuẩn đầu ra, tổ chức thực hành, tiếp nhận học viên thực tập và cam kết tuyển dụng phù hợp. Mặt khác, cần bảo đảm các điều kiện thực thi như nguồn lực tài chính, nhân lực và thể chế như: bố trí ngân sách phù hợp cho dự báo thị trường lao động, đào tạo nghề, đào tạo lại, phát triển nhà ở và thiết chế phục vụ công nhân...
Có thể thấy, sự biến đổi cơ cấu giai cấp công nhân ở tỉnh Lào Cai phản ánh tác động của quá trình phát triển kinh tế - xã hội, chuyển dịch cơ cấu ngành và mở rộng các thành phần kinh tế. Bên cạnh những chuyển biến tích cực về quy mô, ngành nghề, trình độ và điều kiện việc làm, đội ngũ công nhân vẫn còn những hạn chế cần tiếp tục khắc phục. Trong thời gian tới, việc xây dựng giai cấp công nhân cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển của tỉnh, gắn với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, bảo đảm việc làm, thu nhập, an sinh xã hội và quan hệ lao động hài hòa. Qua đó, từng bước hình thành cơ cấu công nhân hợp lý, có bản lĩnh, trình độ, kỹ năng và khả năng thích ứng, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển bền vững của tỉnh Lào Cai trong kỷ nguyên phát triển mới.
1. Xem V.I. Lênin: Toàn tập, Nxb. Tiến bộ, Matxcơva, 1977, t. 38, tr. 430.
2. Xem Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2025, t. 15, tr. 678.
3, 13. Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/01/2008 của Ban Chấp hành Trung ương về tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
4. Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Lào Cai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, tháng 9/2025.
5. "Tình hình kinh tế - xã hội tỉnh Lào Cai năm 2025", Cổng Thông tin điện tử tỉnh Lào Cai, ngày 23/01/2026, https://www.laocai.gov.vn/tinh-hinh-ktxh-hang-thang/tinh-hinh-kinh-te-xa-hoi-tinh-lao-cai-nam-2025-1563293.
6. "Thông tin khái quát về tỉnh Lào Cai", Cổng Thông tin điện tử tỉnh Lào Cai, ngày 24/9/2025, https://laocai.gov.vn/gioi-thieu-chung/thong-tin-khai-quat-ve-tinh-lao-cai-1542153.
7. "Lào Cai: Tiếp tục đẩy mạnh phát triển kinh tế tư nhân, tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế", Cổng Thông tin điện tử tỉnh Lào Cai, ngày 10/6/2026, https://www.laocai.gov.vn/thong-tin-danh-cho-doanh-nghiep/lao-cai-tiep-tuc-day-manh-phat-trien-kinh-te-tu-nhan-tao-dong-luc-tang-truong-moi-cho-nen-kinh-t-1593815.
8, 9. Kế hoạch số 82/KH-UBND ngày 27/02/2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai về đào tạo nghề tỉnh Lào Cai năm 2026.
10. "Tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu đến năm 2030 tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề đạt 75%", Cổng Thông tin điện tử tỉnh Lào Cai, ngày 15/4/2026, https://laocai.gov.vn/tin-hoat-dong-viec-lam-xuat-khau-lao-dong/tinh-lao-cai-dat-muc-tieu-den-nam-2030-ty-le-lao-dong-qua-dao-tao-nghe-dat-75-1576653.
11. "Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh tổ chức gặp gỡ các doanh nghiệp tại Khu Công nghiệp Tằng Loỏng năm 2026", Cổng Thông tin điện tử tỉnh Lào Cai, ngày 26/02/2026, https://baolaocai.vn/hoi-nghi-gap-go-cac-doanh-nghiep-tai-khu-cong-nghiep-tang-loong-post8945
04.html.
12. "Chuyển biến tích cực trong công tác giải quyết việc làm ở Lào Cai", Cổng Thông tin điện tử tỉnh Lào Cai, ngày 10/5/2026, https://laocai.gov.vn/viec-lam-xuat-khau-lao-dong/chuyen-bien-tich-cuc-trong-cong-tac-giai-quyet-viec-lam-o-lao-cai-1587724.
14. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, t. II, tr. 276.
