Thứ sáu, 03/02/2023 13:04:50 (GTM +7)

Phát triển kinh tế ban đêm ở Thành phố Hồ Chí Minh

Đăng lúc: 17:35 10-07-2022 |  Lượt xem: 99

CT&PT - Kinh tế ban đêm ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong nhiều nền kinh tế trên thế giới. Trong những năm qua, phát triển kinh tế ban đêm ở Thành phố Hồ Chí Minh được chú trọng đúng mức. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được trong thời gian qua, việc phát triển kinh tế ban đêm ở Thành phố Hồ Chí Minh vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập đòi hỏi phải thực hiện các giải pháp đồng bộ nhằm thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế ban đêm ở Thành phố, từ đó tạo thế và lực cho quá trình hội nhập quốc tế, đẩy nhanh quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố.

1. Đặt vấn đề

Hiện nay, kinh tế ban đêm - night time economy (NTE) hay 24 hours economy đang được coi như là động lực mới trong tăng trưởng kinh tế, thúc đẩy tiêu dùng nội địa của nhiều quốc gia trong bối cảnh thế giới có xu hướng tăng trưởng chậm với nhiều rủi ro và bất ổn gia tăng. Kinh tế ban đêm được hiểu là sự kéo dài của một số ngành kinh doanh đặc thù, nhất là dịch vụ thương mại và du lịch. Nói cách khác, đây là các hoạt động kinh doanh dịch vụ từ 18 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau, bao gồm ẩm thực, nghệ thuật, âm nhạc, các chương trình giải trí, lễ hội, sự kiện, cho tới các điểm du lịch chỉ mở cửa vào ban đêm. Những mô hình thực tế về “thành phố không ngủ” trên thế giới như Las Vegas, New York, Hollywood (Hoa Kỳ); Paris, Touluse (Pháp); London (Anh); Zurich (Thụy Sĩ); Sydney (Úc); Tokyo (Nhật Bản); Bắc Kinh, Thượng Hải, Thẩm Quyến (Trung Quốc)… đã khẳng định vai trò quan trọng của kinh tế ban đêm với những giá trị lớn, thúc đẩy đời sống kinh tế, xã hội thông qua việc kéo dài thời gian làm việc, tăng thêm việc làm, tối ưu hóa cơ sở hạ tầng, phát triển tối đa các loại hình dịch vụ, tiêu dùng, quảng bá văn hóa, du lịch.

Với vai trò là đầu tàu thúc đẩy phát triển Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, du lịch lớn nhất cả nước mà còn là một trong những đô thị năng động nhất thế giới… Với mục tiêu đưa dịch vụ - du lịch trở thành một trong những ngành mũi nhọn của kinh tế địa phương, trong thời gian qua, Thành phố Hồ Chí Minh tập trung phát triển mô hình kinh tế ban đêm với sự xuất hiện của các khu mua sắm thương mại; khu phố đi bộ tại Bùi Viện, Nguyễn Huệ; các khu vui chơi, giải trí, biểu diễn nghệ thuật, khu ẩm thực tập trung, các hội chợ thương mại, cũng như sự bùng nổ của các chuỗi cửa hàng tiện lợi…

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả nổi bật, cũng như một số đô thị và trung tâm du lịch khác, trong phát triển kinh tế ban đêm ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay cũng còn những hạn chế, tồn tại. Vì vậy, việc nghiên cứu giải quyết những hạn chế, tồn tại trong phát triển kinh tế ban đêm ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay đã và đang đặt ra nhu cầu bức thiết, nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của địa phương mà còn góp phần đưa địa phương phát triển nhanh, bền vững.

2. Đánh giá thực trạng phát triển kinh tế ban đêm trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh thời gian qua

Kết quả đạt được

Một là, hệ thống hạ tầng giao thông, cơ sở vật chất phục vụ phát triển kinh tế ban đêm của Thành phố được đầu tư tương đối hiện đại, đồng bộ.

Hai là, cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế ban đêm của Thành phố ngày càng được đồng bộ. Chính phủ đã có những chủ trương, chính sách cởi mở hơn để thúc đẩy phát triển các hoạt động dịch vụ, như: Nghị định số 54/2019/NĐ-CP ngày 19/6/2019 của Chính phủ đã nới rộng thời gian hoạt động của vũ trường đến 02h00 sáng; Quyết định số 1129/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 27/7/2020 phê duyệt Đề án phát triển kinh tế ban đêm ở Việt Nam, tạo tiền đề cho việc hình thành khung chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế ban đêm tại Thành phố.

Trên cơ sở đó, UBND Thành phố Hồ Chí Minh đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn tham mưu xây dựng đề án phát triển kinh tế đêm. Theo Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh, Chiến lược phát triển du lịch Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030 đã đề xuất triển khai thực hiện nhóm 4 giải pháp để định vị Thành phố Hồ Chí Minh trở thành trung tâm quốc gia về các hoạt động về đêm trong 2 năm tới.

Ba là, các hoạt động, dịch vụ về đêm (giải trí, mua sắm, ăn uống, tham quan) của Thành phố Hồ Chí Minh đang dần hình thành và từng bước phát triển về số lượng và chất lượng. Đặc biệt, bước đầu đã xây dựng được một số sản phẩm du lịch đêm dựa trên yếu tố văn hóa bản địa, tạo điểm nhấn theo đặc trưng của Thành phố.

Bốn là, công tác quảng bá, xúc tiến phát triển kinh tế ban đêm ngày càng được chú trọng. Thời gian qua, với sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, Thành phố đã chủ động, sáng tạo triển khai nhiều hoạt động quảng bá, xúc tiến du lịch; duy trì và mở rộng các chương trình hợp tác phát triển kinh tế ban đêm với các tỉnh, thành phố trong nước.

Cùng với đó, ngành du lịch Thành phố đã và đang thúc đẩy triển khai chương trình kích cầu du lịch nội địa trên cơ sở liên kết doanh nghiệp lữ hành, khách sạn, vận chuyển và điểm tham quan để có sản phẩm mới, hấp dẫn, an toàn và cạnh tranh là một trong những hoạt động quan trọng của phát triển kinh tế ban đêm ở Thành phố Hồ Chí Minh.

Năm là, công tác phát triển nguồn nhân lực phục vụ du lịch nói chung và kinh tế ban đêm của Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng trong thời gian qua đã có những chuyển biến tích cực, thể hiện ở sự gia tăng ổn định về lượng và sự cải thiện đáng kể về chất. So với địa phương khác trong cả nước, tính chuyên nghiệp của nhân lực phục vụ kinh tế ban đêm của Thành phố dần được nâng cao, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của ngành.

Đặc biệt, ở Thành phố Hồ Chí Minh, hệ thống các cơ sở đào tạo phát triển nhanh; hệ thống ngành đào tạo và bậc đào tạo đã được hoàn thiện từ sơ cấp đến sau đại học. Các bộ tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia lĩnh vực du lịch được xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện. Hoạt động tổ chức đào tạo đã chuyển dần từ cách thức tiếp cận theo quy trình sang tiếp cận theo năng lực; gắn kết đào tạo với phát triển kỹ năng nghề nghiệp, các cơ sở đào tạo đã gắn kết chặt chẽ hơn với hoạt động của doanh nghiệp… theo đó người học sau khi ra trường thích ứng tốt hơn với nhu cầu xã hội.

Hạn chế, tồn tại

Thứ nhất, thiếu chiến lược và quy hoạch tổng thể đồng bộ.

Thách thức lớn nhất hiện nay là kinh tế ban đêm Thành phố đang phát triển trên cơ sở thiếu chiến lược và quy hoạch tổng thể. Thành phố được biết đến là là trung tâm du lịch lớn nhất của cả nước, có nhiều tiềm năng để phát triển kinh tế ban đêm, nhưng Thành phố Hồ Chí Minh đi sau nhiều địa phương khác trong xây dựng chiến lược và quy hoạch tổng thể kinh tế ban đêm. Tính đến thời điểm hiện tại, Thành phố vẫn đang trong quá trình xây dựng Đề án phát triển kinh tế ban đêm. Sự chậm trễ trong việc ban hành quy định tổng thể sẽ đánh mất nguồn lực, đánh mất tiềm năng. Thành phố phải có quy hoạch, có chiến lược thì mới có sự phát triển đồng bộ và rõ nét hơn. Nếu kinh tế ban đêm của Thành phố thiếu bản sắc, thiếu giá trị cốt lõi, điều này khiến cho các sản phẩm rời rạc, tự phát và khó kiểm soát.

Đơn cử, thời gian qua, Thành phố đã quan tâm đến xây dựng, phát triển các phố đi bộ ban đêm, một phần của kinh tế ban đêm. Tuy nhiên, hiện nay khu phố “Tây” ở Thành phố Hồ Chí Minh đã trở thành “các phố ăn nhậu”, các phố đi bộ thiếu chương trình văn hóa nghệ thuật chuyên nghiệp, tình trạng mua bán hàng rong và ăn xin chèo kéo, tình trạng rác xả vô tội vạ; các chợ đêm xuất hiện chủ yếu là tự phát với hình thức di động và có phần tạm bợ…

Thứ hai, hệ thống pháp luật chuyên ngành trực tiếp điều chỉnh về các hoạt động phát triển kinh tế - trong đó có các hoạt động kinh tế về đêm còn tồn tại nhiều rào cản đối với việc phát triển kinh tế ban đêm tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Mặc dù, Chính phủ đã xây dựng định hướng phát triển kinh tế ban đêm tại Việt Nam, trước mắt là tập trung tại một số thành phố lớn đông dân cư - trong đó có Thành phố Hồ Chí Minh; tuy nhiên hệ thống pháp luật chuyên ngành trực tiếp điều chỉnh hoạt động sản xuất, kinh doanh của các loại hình phát triển kinh tế về đêm đã và đang còn tồn tại nhiều rào cản trong việc phát triển kinh tế ban đêm trên địa bàn cả nước nói chung và tại Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng.

Những hạn chế về pháp luật chuyên ngành trực tiếp điều chỉnh các hoạt động phát triển kinh tế - trong đó có các hoạt động kinh tế ban đêm đã và đang tạo ra tình trạng “trên trải thảm, dưới trải đinh” trong việc phát triển kinh tế ban đêm tại Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và trên địa bàn cả nước nói chung. Điều này gây khó khăn cho doanh nghiệp, các tổ chức, cá nhân trong việc phát triển các ngành nghề kinh tế ban đêm chủ chốt do tâm lí e ngại đầu tư, hoặc đầu tư nhưng không có phương án để thu hồi vốn và có lãi.

Thứ ba, sản phẩm thiếu đa dạng phong phú.

Sản phẩm dịch vụ ban đêm phải xuất phát từ nhu cầu của du khách để đáp ứng. Tuy nhiên, hiện nay các sản phẩm này xuất hiện một cách tự phát đến từ người dân, chất lượng các sản phẩm bày bán hiện chưa được kiểm soát bởi các cơ quan chức năng. Các sản phẩm du lịch về đêm ở Thành phố còn chưa thật sự phong phú, đa dạng, biểu hiện là các sản phẩm bán ở các chợ đêm đa số giống nhau và chủ yếu là các đồ lưu niệm, quần áo giá rẻ hoặc các khu ẩm thực đến từ nhiều miền của cả nước.

Đặc biệt, các sản phẩm, dịch vụ kinh tế ban đêm của Thành phố Hồ Chí Minh thiếu các mặt hàng, dịch vụ mang tính đặc trưng và bản sắc nhằm khai thác các yếu tố văn hoá nghệ thuật vào du lịch, thiếu sản phẩm du lịch mới như sự kiện thời trang, ẩm thực hay các show biểu diễn nghệ thuật, các buổi biểu diễn tầm cỡ quốc tế…

Nói cách khác, các hoạt động phát sinh lợi nhuận về đêm tại Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay thực chất chỉ là sự nối dài của các hoạt động kinh tế ban ngày mà chưa có chính sách phát triển kinh tế ban đêm nào nhiều hơn việc xây dựng các khu chợ đêm hoặc các khu phố đêm.

Thứ tư, Thành phố Hồ Chí Minh chưa phát huy hết những lợi thế, tiềm năng trong hoạt động quảng bá xúc tiến, còn thiếu kênh thông tin quan trọng. Chẳng hạn, khách đến Thành phố Hồ Chí Minh muốn lựa chọn sản phẩm du lịch như: chọn tour, giá cả, phương tiện… không biết tìm ở đâu. Không có một kênh thông tin, một ấn phẩm tạp chí nào đầy đủ về vấn đề này, kể cả các bảng quảng cáo giới thiệu cũng ít ỏi và thiếu thông tin.

Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa các doanh nghiệp du lịch, các quận, huyện trong thành phố với Sở Du lịch Thành phố chưa có sự đồng bộ. Trong khi muốn thu hút khách, muốn xác định vị trí cạnh tranh với các thành phố khác của các nước, phải có thông điệp chuyển cho du khách, thông điệp đó phải chuyển tải được thông tin của Thành phố và đặc thù của sản phẩm giới thiệu đến du khách.

Thứ năm, nguồn nhân lực hiện tại chưa đáp ứng yêu cầu về số lượng, chưa cân đối về cơ cấu, tỷ lệ.

Trong hội thảo “Đào tạo nhân lực trình độ quốc tế ở Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2020 - 2030” do UBND Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức, đại diện của Sở Văn hóa - Thể thao - Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh cũng thông tin đến năm 2030, dự báo ngành du lịch của Thành phố cần thêm 3.000 người lao động có trình độ quốc tế. Mặc dù, là địa phương chiếm tới 70% lượng khách quốc tế đến Việt Nam nhưng nhân lực ngành du lịch Thành phố Hồ Chí Minh có sự lệch pha mạnh giữa cung - cầu.

Thành phố Hồ Chí Minh có đến 63 đơn vị đào tạo các ngành nghề về du lịch (tăng đều qua các năm), trong đó 18 đại học có đào tạo ngành du lịch, 21 cao đẳng/cao đẳng nghề và 24 trung cấp nghề/trung học chuyên nghiệp. Thế nhưng số sinh viên, học viên tốt nghiệp vẫn chỉ đáp ứng được khoảng 60% so với nhu cầu. Đó là chưa tính đến nguồn nhân lực ở các vị trí lao động gián tiếp, đặc biệt ở các vị trí quản lý.

Thứ sáu, thực tiễn phát triển kinh tế ban đêm tại Thành phố Hồ Chí Minh đã và đang chỉ ra những nguy cơ hiện hữu về tình trạng mất trật tự an toàn xã hội, mức độ bảo đảm an ninh, an toàn cho cộng đồng.

Việc kiểm soát hoạt động kinh tế ban đêm cũng là thách thức đối với chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt là vấn đề an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, kiểm soát chất lượng và giá cả hàng hóa, vệ sinh an toàn thực phẩm, áp lực hạ tầng, tệ nạn xã hội, ô nhiễm tiếng ồn, rác thải…

Ngoài ra, một số dịch vụ còn xen lẫn với khu dân cư, sử dụng không gian công cộng, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân. Trong khi đó, giao thông công cộng chưa thật sự phát triển và thuận lợi vào khung giờ đêm; nhà vệ sinh công cộng tại khu trung tâm chưa thật sự tốt; hạ tầng hỗ trợ người đi bộ chưa đồng bộ…

3. Giải pháp phát triển kinh tế ban đêm ở Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030

Từ việc xác định những khó khăn, vướng mắc và tìm ra các nguyên nhân hạn chế trong phát triển kinh tế ban đêm, Thành phố Hồ Chí Minh được yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương thức quản lý xã hội trên cơ sở học hỏi kinh nghiệm quốc tế để mạnh dạn ưu tiên cho các hoạt động kinh tế ban đêm phát triển thuận lợi và dựa trên nguyên tắc thị trường và phù hợp thông lệ quốc tế, đồng thời xử lý hiệu quả các rủi ro, hệ lụy tiêu cực từ hoạt động kinh tế ban đêm. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, nhóm nghiên cứu đề xuất 5 giải pháp chính và 6 giải pháp hỗ trợ phát triển kinh tế ban đêm ở Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới, như sau:

Một là, tiếp tục hoàn thiện chính sách, khung pháp lý nhằm tạo điều kiện thuận lợi phát triển kinh tế ban đêm.

Hai là, quy hoạch không gian và xây dựng cơ sở hạ tầng.

Ba là, đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ.

Bốn là, tăng cường tổ chức xúc tiến, quảng bá về kinh tế ban đêm của Thành phố Hồ Chí Minh.

Năm là, chú trọng công tác đào tạo nguồn nhân phục vụ cho hoạt động phát triển kinh tế ban đêm trên địa bàn Thành phố nhằm bảo đảm các hoạt động kinh tế ban đêm được tổ chức xây dựng và thực hiện nhất quán, đồng bộ, hiệu quả

Sáu là, các giải pháp hỗ trợ khác: (i) Nâng cao nhận thức của doanh nghiệp và người dân Thành phố Hồ Chí Minh về lợi ích và rủi ro của việc phát triển kinh tế ban đêm; xóa bỏ dần những định kiến đối với các hoạt động phát triển kinh tế ban đêm; (ii) Xây dựng và tổ chức thực thi các chính sách ưu đãi, hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh tham gia hoạt động kinh tế ban đêm; (iii) Quản lý chặt chẽ vấn đề an ninh trật tự, bảo đảm an toàn xã hội, vệ sinh môi trường trong quá trình phát triển kinh tế ban đêm trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh; (iv) Phát triển hạ tầng giao thông; (v) Tập trung ứng dụng công nghệ thông tin trong phát triển kinh tế ban đêm; (vi) thích ứng với đại dịch Covid-19.

PGS, TS. NGUYỄN TẤN VINH

Học viện Chính trị khu vực II

TS. NGUYỄN THỊ OANH

Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật

Chia sẻ:

Xuất bản cuốn sách “Chủ nghĩa yêu nước trong tư tưởng Hồ Chí Minh và sự vận dụng vào giáo dục thanh niên Việt Nam hiện nay” 03/02/2023
CT&PT - Chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng và dân tộc Việt Nam, góp phần thôi thúc mọi tầng lớp nhân dân, trong đó có thanh niên, nâng cao ý thức tu dưỡng, rèn luyện lòng yêu nước chân chính, phát huy phẩm chất anh hùng cách mạng, xây dựng thành công và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Ngày nay, đổi mới phương thức giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên theo tư tưởng Hồ Chí Minh là yêu cầu cấp thiết, là cơ sở để nâng cao tri thức, tình cảm, ý chí, lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm của thanh niên đối với sự nghiệp cách mạng nước nhà, xứng đáng là thế hệ kế cận, chủ nhân tương lai của đất nước, vì lợi ích đất nước mà phấn đấu, dấn bước và cống hiến.
Kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực là cần thiết, tất yếu, một xu thế không thể đảo ngược 01/02/2023
CT&PT - Vì sao phải kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực? Câu hỏi này được đặt ra trong bối cảnh có ý kiến cho rằng nếu quá tập trung vào chống tham nhũng sẽ làm “nhụt chí”, “chùn bước” những người dám nghĩ, dám làm, thậm chí làm “chậm đi” sự phát triển của đất nước. Thực tiễn đã minh chứng: “Cuộc chiến” chống tham nhũng, tiêu cực đã góp phần vô cùng quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định chính trị, đặc biệt đã từng bước củng cố và giữ vững niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước. Mục tiêu của công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực là nhằm làm trong sạch Đảng và bộ máy nhà nước, thúc đẩy đất nước phát triển. Đây là cuộc đấu tranh chống “giặc nội xâm”, không phải là cuộc đấu giữa các “phe cánh” hay “đấu đá nội bộ” như một số người không hiểu hoặc cố tình xuyên tạc với động cơ sai, dụng ý xấu. Nhận định trên được khẳng định ngay ở trang đầu tiên của cuốn sách “Kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, góp phần xây dựng Đảng và Nhà nước ta ngày càng trong sạch, vững mạnh” của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.
Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc với mốc son vàng của lịch sử Đảng và cách mạng Việt Nam 01/02/2023
CT&PT - Ngày 28/01/1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh về nước, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Chỉ sau một thời gian ngắn, Người đã có những quyết định sáng suốt, kịp thời chỉ đạo cách mạng Việt Nam: Xây dựng căn cứ địa cách mạng, thành lập Mặt trận Việt Minh, xây dựng và phát triển khu giải phóng, thành lập lực lượng vũ trang chính quy đầu tiên... Những điểm nhấn này đã tạo nên bước phát triển quan trọng đối với phong trào cách mạng Việt Nam, tiến tới Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 giành thắng lợi.